Çünkü insan her zaman acıdan kaçmaz. Hatta bazen insanın asıl korktuğu şey acının bitmesidir. Bu bir yönden alışkanlıkla ilgili, bir yönden ruhun kolaylıkla görülmesi zor olan girift yapısıyla ilgilidir. Alışkanlık bakımından durum şu. Alışkanlık insanın en zor birleştiği ve en zor ayrıldığı şeylerden biridir. Acı hususunda da durum buna eşlik ediyor. İnsan alışmışsa, alıştığı yara bile olsa onu terk etmekte zorlanır. Hatta öyle bir hâl olur ki, acı giderse sanki kendisi de eksilecekmiş gibi hisseder. Dikkatle bakarsan, kendini uzun zamandır acısıyla tarif etmeye bile başlamıştır. Önce bunu ayırt et, bu genişletilebilecek bir yön. Diğer yandan, bazı insanlar mutsuzluğu bırakmak istemez. Çünkü mutsuzluk onların içindeki boşluğu örten son örtüdür. Öyle ki kimisi acı çektiği sürece derin biri olduğunun teminatı altında durur. Terk edildiği sürece sevmiş olduğuna inanır. Kırıldığı sürece hâlâ canlı olduğuna inanır. Acısıyla varlık kazanmaktan başka bir şey bırakmamıştır kendine. Böyle insanlar iyileşmek istemez. Anlaşılmak bile istemez. Kendisinin doğrulanmasını ister. Kendisini doğrulayacak birilerini aramaya başlar, gözetir, sırf doğrulanmaktır onun çaresi. Bu da genişletilebilecek bir diğer yön. Sen görüntüdeki hiçbir şeye aldanmaman gerektiği gibi, görüntünün arkasındakine de hemen aldanma, kolay hüküm verme. Gerçekten farklı bir zeminde acı başka bir şeydir. Acıyla kimliklenilmez, ama kimliğinde acı olanlar vardır. Onları ayırt etmen kolay değil. İnsana düşen, kendisine karşı dürüst olmasıdır.